Parenteel van de familie Rozema van 1780 - heden

kollum kopie

In de kerk van het Friese Kollum is in de ouderlingenbank het wapen uitgesneden van de adellijke familie Roosma (links). Stamt mijn moeder af van die familie? Teruggaan in het verleden kost veel tijd en moeite. Ik ben niet verder gekomen dan 250 jaren en gestrand tussen ruig volk, uitschot van de maatschappij. In De Valom, woest hoogveengebied in het noorden van Friesland, werd omstreeks 1740 Roelof Lieuwes geboren, mijn over-over-over-overgrootvader. Niets tastbaars heeft hij achter gelaten. Zijn huis, een plaggenhut, is vergaan. Bezittingen had hij nauwelijks. Er rest van hem niets anders dan een aantekening in een vaal doopboek. Hij blijkt evenwel voorvader te zijn van minstens 150 nazaten. Hier volgen ze.

generatie 1In de woeste natuur van Noord-Friesland, in De Valom, loopt het spoor naar mijn voorouders dood. Alle sporen uitgewist, zijn plaggenhut overwoekerd, zijn voetstappen verwaaid. Hij had niets, hij heeft niets anders achter gelaten dan een stel kinderen en een naam. Roelof Lieuwes, voorvader van een talrijk geslacht

generatie 2Het zijn vreselijke tijden. De Fransen hebben Nederland bezet en uitgemolken. Daarna knokt België zich los van Nederland. En zelfs in de kerk is het oorlog. Gerrit Roelofs Rozema bevindt zich in het oog van de ‘woelingen’. Als ouderling en als vader van een dienstplichtig soldaat.

generatie 3Oorlog met België, vier dijkdoorbraken, epidemieën met honderden doden, ijskoude winters die de Wadden doen bevriezen, een gigantische muizenplaag, steeds meer landverhuizers naar Amerika, oproer in Bolsward, Dokkum, Workum, Makkum en Franeker, die door dragonders wordt neergeslagen. Het lijkt wel het einde der tijden. 
Tiete Gerrits Rozema pleegt zelfmoord in de gevangenis.

generatie 4Tijden veranderen. Er komt vaart in. In Stiens kijken ze hun ogen uit bij een wedstrijd van zes velocipèdes. De trein raast Friesland in, verbindt Leeuwarden met Europa. Nieuwe ideeën druppelen binnen. In Leeuwarden stromen ze toe om de socialist Troelstra te horen. Tunnis Tietes Rozema, de schipper die dat rooie tuig vervoert, raakt werkloos, verdrinkt zijn verdriet. Voor de arbeider verandert er nog niet veel.

generatie 5De wereld wordt steeds kleiner. Om te ontsnappen aan de armoede, trekken velen naar Amerika. Mijn grootvader Jelte Rozema emigreert als politieman naar Zaandam. Daar heeft het socialisme goed wortel geschoten en kunnen ze krachtdadige agenten goed gebruiken. Stakingen, twee wereldoorlogen, ziektes en schaarste maken het leven niet makkelijk, maar doordouwers krijgen kansen.

generatie 6Meisjes worden dienstmeisjes en later huismoeder. Wie ijverig is en beleefd doet het goed. Het rommelt in de wereld, maar wie zich vasthoudt aan zijn kerk, zijn geloof en oude waarden, kan zich veilig voelen. Schraalhans is keukenmeester, maar met vlijt en spaarzaamheid kun je het redden. Mijn moeder Meintje Jacobje Rozema was zo’n stille motor in een schrale tijd.

generatie 7Dit is mijn generatie. We hebben het prima naar onze zin. De samenknellende banden van vorige generaties hebben we verbroken en we konden doen wat wij wilden doen. Of je een dubbeltje of een kwartje was, maakte niet langer iets uit. Grenzen vervaagden of verdwenen. De wereld lag voor ons open en wie er hard voor werkte, kon overal heen en alles worden.

generatie 8Hoe gaan onze kinderen het eraf brengen? Het gaat allemaal zo snel en er is zoveel veranderd. Huwelijken worden pas na jaren samenleven afgesloten. Of helemaal niet. Of weer snel ontbonden. Kinderen worden niet vanzelfsprekend naar voorouders vernoemd en kunnen de achternaam van hun moeder krijgen. Niet alleen de amateur-genealoog heeft het moeilijk.