Meintjes verre neef:

Andries Rosema (1944 - 2016)

Andries Rosema, een gedreven, veelzijdige man.

Meestal zijn het vergeelde documenten, stugge microfiches en flauwe fotokopieën die je tegen komt bij familieonderzoek, maar dit is een kanjer van een kerel, springlevend, wapperend haar, open blik, alsof hij Greate Pier zelf is. We hebben elkaar nooit eerder gezien en we zouden elkaar ook nooit gezien hebben, ware het niet dat we toch het een en ander gemeen hebben: we zijn beiden vernoemd naar onze grootvader én we hebben dezelfde overgrootvader: Theunis Rozema. Dat schept een band, een band die aangetrokken is door een verre tante in Drachten, de energieke tante Gé.

En zodoende sta ik op een winderige parkeerplaats handen te schudden met mijn indrukwekkende verre neef Andries Rosema. Hij heeft net als ik grote belangstelling voor familiegeschiedenis en we hebben afgesproken dat we vandaag op speurtocht gaan in Friesland. Het wordt een geweldige dag. Andries is innemend, ondernemend en bang voor niemand. We rijden door de dorpjes en buurten waar voetstappen en zweetdruppels liggen van onze voorouders, kloppen aan bij onbekende Rozema’s en drinken koffie bij oudjes met versleten meubels en stoffige herinneringen. We ontdekken geen enkel nieuw feit over onze familie, maar hebben het ontzettend naar onze zin. We dineren uitgebreid in een plechtig restaurant en komen pas tegen middernacht aan op onze parkeerplaats, waarna we nog ruim een half uur bezig zijn om een benzinestation te vinden, dat open is, want Andries heeft te weinig benzine om Delft te halen. We zwaaien elkaar uitbundig uit en zien elkaar daarna nooit meer. Wel blijven we in elkaars hart en bellen af en toe.

Nu is Andries Rosema dood, ondanks ons vaste voornemen samen nog eens zo’n Friese dag te ondernemen. Een dikke streep door de rekening. In plaats daarvan voel ik me verplicht mijn magere herinnering te schrijven aan die stoere vent, die zoveel meer herinneringen waard is. Ik moet het doen met wat Jacqueline, zijn vrouw, te vertellen heeft en wat internet van hem weet. Waarom hij een Rozema met een s is, Rosema dus, heeft hij mezelf verteld. Dat is een verschrijving van de ambtenaar in Opsterland. Koppig als Friezen kunnen zijn, zijn de gedupeerden die sissende s blijven voeren in hun achternaam.

Andries had zes kinderen, vijf van vlees en bloed én zijn miniPPM, een door hem tot leven gewekte plantenfotosynthesemeter in zakformaat, die binnen 1 seconde de fotosynthese van een gewas meet en de data naar de pc logt. Dat is wat hij hier op zijn vakantie doet. De meter staat op een statief op de kampeertafel en uit het waterflesje steekt het blad waarvan hij de fotosynthese gemeten heeft.

Tijdens onze autorit laat Andries zich ontvallen dat hij veel en graag vliegt in mini-vliegtuigjes. Hobby? Nee, om ontsnappende warmte vast te leggen met speciale camera’s. Daar verdient hij zijn brood mee, zegt hij bescheiden. Hij is dan al oprichter en directeur van EARS, een bedrijf dat de aarde observeert, aanvankelijk met vliegtuigjes, later via een satelliet, Meteosat. Uurlijks ontvangt zijn bedrijf  visuele en infrarood satellietbeelden en verwerkt die tot temperatuur-, straling-, verdamping- en neerslaggegevens. Daarmee kan gewasopbrengst voorspeld worden en kan de landbouw anticiperen en gepaste maatregelen nemen. In Europa is EARS vooral actief met de voorspelling van aardappelopbrengsten, belangrijke informatie omdat de prijs zeer sterk op het aanbod reageert. Een opbrengstvermindering van 10 tot 20% kan de prijs doen vervijfvoudigen. 

Met deze speciale postzegel van Andries was de bedankbrief na het afscheid gefrankeerd..

Andries overlijdt op 4 maart 2016, 71 jaar oud, aan kanker. Zijn rouwkaart omschrijft hem als mondialist, klimaatwetenschapper, rasoptimist, idealist, relativist, bourgondiër, icoon, patriarch, papa, opa, liefste lief. Samen een dagje fladderen door Friesland zit er niet meer in. ‘There never seems to be enough time to do the things you want to do’, staat op de annonce. Maar die ene dag met hem was geweldig, om nooit te vergeten.

Jelte Rep